System odpłatnego wynajmu świetlic wiejskich w Gminie Zamość został zakwestionowany po serii wniosków i analiz prawnych złożonych przez mieszkańca gminy oraz byłego kandydata na radnego w wyborach samorządowych 2023 r. W efekcie Dyrektor Gminnego Ośrodka Kultury Gminy Zamość uchylił Zarządzenie Nr 4/2025 regulujące zasady najmu i opłat za korzystanie z obiektów gminnych.
Sprawa pokazuje nie tylko problemy związane z legalnością pobierania opłat od mieszkańców, ale także szerszy problem jakości lokalnego prawa i skuteczności funkcji kontrolnej rady gminy.
Uchylone zarządzenie regulowało opłaty i zasady wynajmu świetlic
Zarządzenie Nr 4/2025 Dyrektora GOK Gminy Zamość z 20 marca 2025 r. określało:
- zasady wynajmu świetlic wiejskich,
- cennik opłat,
- procedury składania wniosków,
- warunki bezpłatnego użyczenia obiektów.
Na stronie internetowej GOK publikowano szczegółowe stawki wynajmu:
- 615 zł za dobę wynajmu świetlicy dla mieszkańca,
- preferencyjne stawki po akceptacji Wójta,
- odrębne zasady dla organizacji i stowarzyszeń.
Wprowadzono także rozbudowany regulamin korzystania z obiektów gminnych oraz system uznaniowych zgód wydawanych przez Dyrektora GOK lub Wójta.
Mieszkaniec zakwestionował legalność systemu
Ryszard Puchacz, mieszkaniec Gminy Zamość i były kandydat na radnego w wyborach samorządowych 2023 r., rozpoczął obywatelską analizę dokumentów związanych z wynajmem świetlic.
W kolejnych wnioskach kierowanych do:
- Wójta Gminy Zamość,
- Rady Gminy,
- Wojewody Lubelskiego,
wskazywał m.in. na:
- brak podstaw prawnych do wydania zarządzenia,
- przekroczenie kompetencji przez Dyrektora GOK,
- regulowanie zasad korzystania z obiektów użyteczności publicznej bez uchwały rady gminy,
- możliwość pobierania opłat od mieszkańców bez właściwej podstawy prawnej.
Analiza wykazała również, że wcześniejsze uchwały rady gminy usuwały stare regulacje dotyczące świetlic, nie tworząc jednocześnie nowych kompleksowych zasad korzystania z obiektów.
Wójt informuje: zarządzenie zostało uchylone
W piśmie z 27 kwietnia 2026 r. Wójt Gminy Zamość poinformował, że:
„Kierownik Gminnego Ośrodka Kultury Gminy Zamość z/s w Wysokiem w dniu 21 kwietnia 2026 r. Zarządzeniem Nr 4/2026 uchylił swoje Zarządzenie Nr 4/2025”.
Co ciekawe, w piśmie podpisanym przez Wójta użyto określenia „Kierownik GOK”, choć zgodnie ze statutem instytucją kieruje „Dyrektor Gminnego Ośrodka Kultury”. Sam błąd nie ma większego znaczenia prawnego, ale zdaniem części mieszkańców wpisuje się w szerszy obraz chaosu organizacyjnego i braku staranności formalnoprawnej towarzyszącej całej sprawie.
Wojewoda wszczął postępowanie wyjaśniające
Sprawa trafiła także do nadzoru prawnego Wojewody Lubelskiego.
W odpowiedzi z 27 kwietnia 2026 r. Lubelski Urząd Wojewódzki poinformował, że prowadzone jest:
„postępowanie wyjaśniające”
dotyczące legalności Zarządzenia Nr 441/26 Wójta Gminy Zamość w sprawie opłat i zasad wynajmu świetlic.
W swoim wniosku mieszkaniec wskazał m.in., że:
- regulacje dotyczące korzystania z obiektów użyteczności publicznej powinny być przyjmowane przez Radę Gminy,
- zarządzenia Wójta oraz GOK przyjmowały charakter aktów normatywnych,
- mieszkańcy byli obciążani opłatami na podstawie wadliwego systemu prawnego.
Społeczna kontrola zamiast kontroli radnych?
Cała sprawa wywołuje pytania o rolę rady gminy i jej funkcję kontrolną.
To właśnie radni – zgodnie z ustawą o samorządzie gminnym – zostali wyposażeni w instrumenty kontroli działalności wójta i gminnych jednostek organizacyjnych. Tymczasem szczegółową analizę dokumentów, uchwał i regulaminów przeprowadził mieszkaniec działający społecznie.
Zdaniem autora wniosków sprawa pokazuje:
- systemowe błędy w tworzeniu lokalnych regulacji,
- brak należytej analizy prawnej dokumentów,
- akceptowanie rozwiązań mogących obciążać mieszkańców kosztami bez wystarczającej podstawy prawnej.
Kolejny wniosek trafił pod obrady komisji rady gminy
Temat wynajmu świetlic nadal pozostaje przedmiotem zainteresowania organów gminy.
6 maja 2026 r. odbyło się posiedzenie Komisji Skarg, Wniosków i Petycji Rady Gminy Zamość. Podczas obrad radni zapoznali się z kolejnym wnioskiem dotyczącym regulaminu świetlic wiejskich oraz zasad gospodarowania mieniem gminnym.
Wniosek wskazuje m.in. na:
- możliwe przekroczenie kompetencji przez sołtysów w zakresie administrowania mieniem,
- niespójność regulaminu świetlic z ustawą o samorządzie gminnym,
- potrzebę uporządkowania całego systemu prawnego dotyczącego świetlic wiejskich.
Co dalej?
Mimo uchylenia Zarządzenia Nr 4/2025 wiele pytań pozostaje otwartych:
- czy mieszkańcy ponosili opłaty na podstawie legalnych regulacji,
- ile środków pobrano,
- czy gmina przygotuje nową uchwałę regulującą zasady korzystania ze świetlic,
- jakie będą wyniki postępowania prowadzonego przez Wojewodę.
Jedno jest pewne – sprawa stała się przykładem skutecznej społecznej kontroli władzy lokalnej i pokazała, że nawet pojedynczy mieszkaniec może uruchomić mechanizmy nadzorcze państwa wobec działań samorządu.
„Szukamy zaginionego Dyrektora GOK Gminy Zamość! Według statutu jest, według Wójta – zastąpił go jakiś ‚Kierownik’. Czy to cicha rewolucja kadrowa, czy po prostu urzędnicze ‚kopiuj-wklej’ bez patrzenia w dokumenty? Panie Wójcie, nazewnictwo ma znaczenie, zwłaszcza gdy podpisuje się Pan pod oficjalnym pismem!”