Powstanie Styczniowe było największym i najdłużej trwającym polskim powstaniem narodowym. Bezpośrednią przyczyną jego wybuchu była branka, zaplanowana przez hrabiego Aleksandra Wielopolskiego, która miała sparaliżować polskie organizacje spiskowe.
Zryw niepodległościowy spotkał się z szerokim poparciem nie tylko biorących w nim udział Polaków, Litwinów i Białorusinów, ale także społeczności międzynarodowej. W trakcie jego trwania stoczono około 1200 bitew i potyczek, opartych przede wszystkim na walkach partyzanckich, w których wzięło udział łącznie około 200 tysięcy powstańców. Czołowymi dowódcami Powstania byli: Stefan Bobrowski, Romuald Traugutt, Marian Langiewicz oraz Ludwik Mierosławski.
Pomimo początkowych sukcesów, wobec ogromnej przewagi militarnej, braku oczekiwanego wsparcia z zewnątrz oraz wewnętrznych sporów o przywództwo, Powstanie ostatecznie upadło w październiku 1864 roku.
Pamięć o bohaterskiej postawie walczących w nim powstańców stała się istotnym motywem w literaturze, miedzy innymi Elizy Orzeszkowej, Stefana Żeromskiego i Bolesława Prusa oraz malarstwie Artura Grottgera, Jana Matejki i Maksymiliana Gierymskiego. Na jednej z tablic znajdujących się na warszawskim Grobie Nieznanego Żołnierza umieszczono inskrypcję „NOC STYCZNIOWA 22/23 I 1863”
źródło: www.wojsko-polskie.pl
