Podczas XXVII sesji Rady Gminy Zamość radni przyjęli uchwałę w sprawie Gminnego Programu Opieki nad Zabytkami Gminy Zamość na lata 2026–2029. W opublikowanym przed sesją materiale zwróciliśmy uwagę na kilka wątpliwości dotyczących projektu uchwały oraz samego programu, w tym na zapis przewidujący jednoczesne wejście uchwały w życie z dniem podjęcia oraz jej ogłoszenie w Dzienniku Urzędowym Województwa Lubelskiego.
Do tych uwag podczas sesji odniósł się sekretarz Gminy Zamość.
Stanowisko Urzędu Gminy
Od 20 minuty 58 sekundy transmisji z sesji sekretarz Gminy wyjaśnił, że przyjęte rozwiązanie jest – w ocenie Urzędu Gminy – zgodne z obowiązującymi przepisami prawa.
Jak stwierdził, Gminny Program Opieki nad Zabytkami ma charakter aktu prawa miejscowego, dlatego uchwała może wejść w życie z dniem podjęcia. Jednocześnie wskazał, że obowiązek ogłoszenia programu w Dzienniku Urzędowym Województwa Lubelskiego wynika z ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.
Sekretarz poinformował również, że urząd sprawdził praktykę publikacyjną i uchwały dotyczące gminnych programów opieki nad zabytkami są publikowane w wojewódzkich dziennikach urzędowych. W jego ocenie nie jest to błąd, lecz świadomie przyjęte rozwiązanie wynikające z obowiązujących przepisów prawa. Dodał także, że stanowisko urzędu znajduje potwierdzenie w rozstrzygnięciach sądów administracyjnych z 2023 roku.
Co wynika z obowiązujących przepisów?
Wypowiedź sekretarza stanowi ważny element publicznej debaty, jednak rodzi również pytania natury prawnej.
Zgodnie z art. 88 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, warunkiem wejścia w życie aktów prawa miejscowego jest ich ogłoszenie. Z kolei art. 4 ust. 1 ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych stanowi, że akty normatywne zawierające przepisy powszechnie obowiązujące, ogłaszane w dziennikach urzędowych, co do zasady wchodzą w życie po upływie 14 dni od dnia ich ogłoszenia (vacatio legis). Wyjątkowo termin ten może zostać skrócony, jednak również liczony jest od dnia ogłoszenia aktu, a nie od dnia jego podjęcia.
Jeżeli więc przyjąć przedstawione przez sekretarza stanowisko, że Gminny Program Opieki nad Zabytkami ma charakter aktu prawa miejscowego, powstaje pytanie, w jaki sposób pogodzić tę interpretację z konstytucyjną zasadą, zgodnie z którą warunkiem wejścia w życie aktu prawa miejscowego jest jego ogłoszenie. Sam obowiązek publikacji programu w wojewódzkim dzienniku urzędowym nie budzi wątpliwości – wynika on z przepisów ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Wątpliwości dotyczą natomiast skutków prawnych zapisu przewidującego wejście uchwały w życie z dniem jej podjęcia.
Orzecznictwo, na które powołał się sekretarz
Sekretarz wskazał, że stanowisko urzędu znajduje potwierdzenie w rozstrzygnięciach sądów administracyjnych z 2023 roku. Podczas sesji nie podał jednak sygnatur tych orzeczeń ani nie wskazał ich treści. W konsekwencji mieszkańcy nie mieli możliwości zweryfikowania przedstawionej argumentacji w trakcie obrad.
Redakcja przeanalizuje orzecznictwo. Jeżeli rzeczywiście istnieją wyroki potwierdzające możliwość wejścia w życie tego rodzaju uchwały z dniem podjęcia mimo obowiązku jej ogłoszenia, przedstawimy je Czytelnikom. Jeżeli natomiast analiza wykaże odmienne stanowisko sądów administracyjnych, również zostanie ono zaprezentowane.
Pozostałe uwagi pozostają aktualne
Wypowiedź sekretarza odnosiła się wyłącznie do kwestii wejścia w życie uchwały oraz obowiązku jej publikacji. Nie dotyczyła natomiast pozostałych zagadnień opisanych w naszym wcześniejszym materiale.
Nadal aktualne pozostają pytania dotyczące między innymi:
- pozostawienia w programie zapisu odnoszącego się do oczekiwania na opublikowanie szczegółowych rozwiązań programu „Polski Ład”, mimo że dokument obejmuje lata 2026–2029;
- licznych uchybień redakcyjnych i niespójności występujących w programie;
Analiza będzie kontynuowana
Rolą mediów lokalnych jest przedstawianie mieszkańcom zarówno stanowiska organów gminy, jak i własnej analizy dokumentów publicznych. W związku z argumentami przedstawionymi podczas sesji redakcja przeprowadzi szczegółową analizę wskazanego orzecznictwa oraz przepisów regulujących wejście w życie aktów publikowanych w wojewódzkich dziennikach urzędowych. Jej wyniki przedstawimy w kolejnym materiale.
