W poniedziałek, 1 czerwca 2026 r., odbyła się uroczystość upamiętniająca 83. rocznicę pacyfikacji wsi Sochy w Gminie Zwierzyniec, której organizatorami byli: Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej Okręg Zamość, ŚZŻAK O/Z Koło Rejonowe w Zwierzyńcu, Parafia Matki Bożej Królowej Polski w Zwierzyńcu, Garnizon Zamość, Urząd Miejski w Zwierzyńcu, mieszkańcy wsi Sochy oraz Stowarzyszenie Rozwoju Lokalnego Zamojszczyzna.
Uroczystości upamiętniające tę jedną z najbardziej brutalnych zbrodni popełnionych przez niemieckiego okupanta na polskiej ludności w czasie II wojny światowej rozpoczęła część artystyczna w wykonaniu uczniów Szkoły Podstawowej im. Dzieci Zamojszczyzny w Zwierzyńcu.
Po występie została odprawiona Msza Święta w intencji pomordowanych mieszkańców wsi Sochy w Kościele Filialnym pw. Miłosierdzia Bożego w Sochach. Eucharystii przewodniczył ks. prof. Tadeusz Guz, a współkoncelebransami byli ks. dziekan Błażej Górski, proboszcz parafii pw. Matki Bożej Królowej Polski w Zwierzyńcu, oraz ks. Jan Cielica – proboszcz parafii MBR w Zawalowie. Bardzo wymowną homilię, przybliżającą między innymi wydarzenia sprzed 83 lat, wygłosił ks. prof. Tadeusz Guz.
Po nabożeństwie oraz części artystycznej uczestnicy przeszli pod pomnik pomordowanych podczas pacyfikacji Soch, gdzie odbyła się część oficjalna z ceremoniałem wojskowym. Odegrano Hymn Państwowy oraz podniesiono na maszt flagę państwową. Asystę honorową pełnili żołnierze Wojska Polskiego z Garnizonu Zamość.
Następnie gości, w imieniu organizatorów, powitał wiceprezes ŚZŻAK O/Z Koła Rejonowego w Zwierzyńcu Stanisław Kowalczyk.
W trakcie uroczystości głos zabrali między innymi: Burmistrz Zwierzyńca Edyta Wolanin, Starosta Zamojski Stanisław Grześko oraz Prezes ŚZŻAK Okręg Zamość, Poseł na Sejm RP Sławomir Zawiślak. W swoim wystąpieniu odniósł się on do tragicznych wydarzeń, podkreślając wielki patriotyzm naszych przodków, dzięki którym przetrwało narodowe dziedzictwo okupione ich heroizmem. Zaznaczył również, jak ważna jest praca każdego pokolenia w utrwalaniu historii i przekazywaniu jej kolejnym generacjom. Jak podkreślił – sztafeta pamięci trwa.
Na zakończenie swojego wystąpienia nawiązał do słów Burmistrz Zwierzyńca, która dziękowała społecznikom ŚZŻAK O/Z za ich piękną pracę społeczną. Podkreślił również zasługi Koła Rejonowego ŚZŻAK O/Z w Zwierzyńcu oraz podziękował jego członkom za wielki wkład w pielęgnowanie etosu walki ludności cywilnej i żołnierzy Armii Krajowej z dwoma okupantami. Szczególne słowa uznania skierował do prezesa koła Krzysztofa Dawida oraz zastępcy prezesa Stanisława Kowalczyka.
Rys historyczny wydarzeń przedstawił Marek Maciejewski – członek Koła Rejonowego ŚZŻAK O/Z w Zwierzyńcu.
Kolejnym ważnym punktem uroczystości była ceremonia wręczenia odznaczeń. „Odznaką Zasługi Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej Okręg Zamość” został uhonorowany prezes Koła Rejonowego w Zwierzyńcu Krzysztof Dawid. Natomiast „Medalem 35-lecia Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej” odznaczono wiceprezesa Koła Rejonowego w Zwierzyńcu Stanisława Kowalczyka. Odznaczenia wręczyli Prezes ŚZŻAK O/Z Poseł Sławomir Zawiślak oraz członek Zarządu ŚZŻAK O/Z hm. Anna Rojek.
Po ceremonii odznaczeń ppor. Damian Sowa odczytał Apel Pamięci, po którym oddano salwy honorowe.
Patriotyczne wydarzenie zakończyło się złożeniem przez delegacje wiązanek kwiatów oraz zniczy pamięci przed pomnikiem pomordowanych podczas pacyfikacji mieszkańców tej miejscowości.
Część oficjalną przy pomniku zakończyły: złożenie meldunku o zakończeniu uroczystości oraz odprowadzenie Kompanii Honorowej i pocztów sztandarowych z miejsca wydarzenia. Następnie Stanisław Kowalczyk podziękował uczestnikom za obecność i wspólną modlitwę. Młodzieży oraz harcerzom, w dowód wdzięczności za pełnioną służbę, wręczono upominki ufundowane przez Posła na Sejm RP Sławomira Zawiślaka. Za ten gest młodzież i harcerze złożyli serdeczne podziękowania.
Szczególnymi gośćmi uroczystości byli ocaleni świadkowie tamtych tragicznych wydarzeń.
Oprawę muzyczną uroczystości zapewniła Orkiestra Dęta ze Zwierzyńca pod dyrekcją p. Mariusza Czochry.
Ostatnim akcentem poniedziałkowego wydarzenia był poczęstunek przygotowany przez mieszkańców Soch.
Rangę tej wyjątkowo wymownej uroczystości podniosła obecność licznych pocztów sztandarowych: Wojska Polskiego, Kół Rejonowych ŚZŻAK Okręg Zamość z Suśca, Zwierzyńca i Starego Zamościa, Pocztu Okręgowego ŚZŻAK, Stowarzyszenia Żołnierzy Oddziałów Partyzanckich Okręgu Lubelskiego „Wolność i Niezawisłość”, a także szkół i instytucji z terenu Gminy Zwierzyniec, w tym jednostek OSP.
W wydarzeniu patriotycznym, obok wyżej wymienionych, udział wzięli między innymi: ppłk Marcin Chodakowski – dowódca 3. Zamojskiego Batalionu Zmechanizowanego, insp. Rafał Skoczylas – Komendant Miejski Policji w Zamościu, kpt. Krzysztof Oczkoś – reprezentujący Komendanta Miejskiego PSP w Zamościu, Jacek Pawluk – Wójt Gminy Tereszpol, hm. Anna Rojek – członek Zarządu ŚZŻAK O/Z wraz z harcerzami i zuchami 10. Drużyny Harcerskiej „Traperski Krąg” im. Jana Leonowicza ps. „Burta” z Suśca, Paweł Maryńczak – członek Zarządu SRL Zamojszczyzna, st. insp. Jacek Rogala – reprezentujący wraz z Sylwią Kostyrą i Aleksandrą Dziewiczkiewicz Oddziałowe Biuro Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN O/Lublin, st. chor. sztab. WP Grzegorz Pawlik – weteran misji zagranicznych i prezes Koła Miejskiego nr 1 Związku Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych w Zamościu, Małgorzata Korys-Popowicz – kierownik ds. organizacyjnych UG Tereszpol, Grażyna Kawka – dyrektor Szkoły Podstawowej w Zwierzyńcu, Edyta Sadło – dyrektor Centrum Kultury i Biblioteki Publicznej w Zwierzyńcu, Aleksandra Hanaka – kierownik Warsztatu Terapii Zajęciowej w Zwierzyńcu, Marta Piasecka – kierownik Środowiskowego Domu Samopomocy w Sochach, Elżbieta Wawrzkowicz – kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Zwierzyńcu, Marek Padyasek – dyrektor Zakładu Gospodarki Komunalnej w Zwierzyńcu, Waldemar Glina – reprezentujący Nadleśnictwo Zwierzyniec, Marian Ryń – komendant Straży Roztoczańskiego Parku Narodowego, Towarzystwo Rodzin Kresowych w Chełmie – reprezentujące Poseł Hannę Dąbrowską-Banaszek, członkowie Kół Rejonowych ŚZŻAK Okręg Zamość, dyrektorzy szkół, nauczyciele i uczniowie z Gminy Zwierzyniec oraz licznie zgromadzeni mieszkańcy Soch i okolicznych miejscowości.
