Radni Rady Gminy Zamość podjęli uchwałę ” kopiuj wklej”

W dniu 13 grudnia 2023 r. Wojewoda Lubelski wydał rozstrzygnięcie nadzorcze stwierdzające nieważność uchwały Nr LXI/578/23 Rady Gminy Zamość z dnia 22 listopada 2023 r. w sprawie określenia zasad zwrotu wydatków oraz podwyższenia kryterium dochodowego uprawniającego do korzystania z pomocy społecznej przez osoby objęte wieloletnim rządowym programem „Posiłek w szkole i w domu” na lata 2024 – 2028.

Zgodnie z art. 8 ust. 2 tej ustawy, rada gminy, w drodze uchwały, może podwyższyć kwoty, o których mowa
w ust. 1 pkt 1 i 2 uprawniające do zasiłków okresowego i celowego.
W § 1 uchwały Nr LXI/578/23 Rada Gminy postanowiła, iż podwyższa się do 200 % kryterium dochodowe,
o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej dla celów
przyznania pomocy w formie posiłku, świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego na zakup posiłku
lub żywności dla osób i rodzin objętych uchwałą Nr 149 Rady Ministrów z 23 sierpnia 2023 r. w sprawie
ustanowienia wieloletniego rządowego programu „Posiłek w szkole i w domu” na lata 2024 – 2028 (M.P.
z 2023r. poz. 881)

W okresie od 17 lutego 2023 r  Wojewoda Lubelski usterkował  uchwałę Rady Miejskiej w Siedliszczu, uchwałę Rady Miejskiej w Józefowie, uchwałę Rady Gminy Radecznica, uchwałę Rady Gminy Tuczna. Pomimo tych samych błędów Rada Gminy Zamość zdecydowała się na podjęcie uchwały z zapisami usterkowanych uchwał.

Projekt uchwały opiniował radca prawny oraz Komisja Oświatowo – Społeczna.

W ocenie organu nadzoru, powyższa regulacja w brzmieniu: „posiłku” po słowach „w formie” nie mieści się
w granicach upoważnienia przyznanego Radzie w art. 8 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.
Z treści powołanego przepisu wynika jednoznacznie, że Rada jest upoważniona do podwyższenia kwot
kryterium dochodowego, ustalonych w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 tej ustawy, uprawniających do wymienionych
świadczeń pomocy społecznej tj. zasiłku okresowego i zasiłku stałego. Zatem brak jest podstaw prawnych do
przyjęcia, iż art. 8 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej może stanowić podstawę prawną do podwyższenia kwot kryterium dochodowego dla udzielenia pomocy w innych formach, niż określone jednoznacznie w tym
przepisie formy świadczeń pieniężnych, w szczególności do świadczenia w formie posiłku oraz świadczenia
rzeczowego w postaci produktów żywnościowych.
Uchwała Nr 149 Rady Ministrów z dnia 23 sierpnia 2023 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego
rządowego programu „Posiłek w szkole i w domu” na lata 2024-2028 jest kontynuacją zadań realizowanych
Uchwałą nr 140 Rady Ministrów z dnia 15 października 2018 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego
rządowego programu „Posiłek w szkole i w domu” na lata 2019-2023. Rozdział III tego programu, przewiduje
wsparcie finansowe gmin ze środków przekazanych w ramach Programu osobom spełniającym warunki
otrzymania pomocy wskazane w ustawie z dnia 12 marca 2004r. O pomocy społecznej oraz spełniającym
kryterium dochodowe w wysokości 200% kryterium, o którym mowa w art. 8 ww. ustawy.
Ze środków przekazanych gminom z Programu udziela się wsparcia dzieciom do czasu podjęcia nauki
w szkole podstawowej, uczniom do czasu ukończenia szkoły ponadpodstawowej, osobom starszym, chorym
lub niepełnosprawnym – w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo
świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych
Z postanowień Programu wynika, że formy wsparcia finansowane w ramach programu można podzielić na
świadczenia pieniężne (na zakup posiłku lub żywności) oraz świadczenia niepieniężne (posiłek, świadczenie
rzeczowe w postaci produktów żywnościowych).
Przepisy ustawy o pomocy społecznej, określające rodzaje świadczeń z pomocy społecznej, także
rozróżniają świadczenia pieniężne i świadczenia niepieniężne (art. 36 ustawy).
Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje, co do
zasady, osobom i rodzinom, których dochód nie przekracza kwot określonych w pkt 1-3 tego przepisu.
Jak już wspomniano, z przepisu art. 8 ust. 2 ustawy wynika zaś, że rada gminy, w drodze uchwały, może
podwyższyć kwoty, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2 uprawniające do zasiłków okresowego i celowego.
Zasiłek celowy, zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ww. ustawy, może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej
potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków, środków
spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrobów medycznych i leczenia, ogrzewania, w tym
opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu,
a także kosztów pogrzebu.
Nie ulega wątpliwości, że na gruncie przepisów ustawy o pomocy społecznej dopuszczalne jest, w drodze
uchwały rady gminy, podwyższenie kwot, o których mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2, dla udzielania wsparcia
w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności (zasiłku celowego).
Delegacja ustawowa dla rady gminy, określona w art. 8 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, nie zawiera
natomiast upoważnienia do podwyższenia określonego ustawą kryterium dochodowego dla uzyskania
świadczeń niepieniężnych, w tym niepieniężnych form wsparcia finansowanych w ramach programu „Posiłek
w szkole i w domu”, a mianowicie posiłku oraz świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych.
Uchwała Nr LXI/578/23 Rady Gminy Zamość jest aktem prawa miejscowego, co oznacza, że organ
stanowiący musi ściśle uwzględniać wytyczne zawarte w upoważnieniu.
Odstąpienie od tej zasady narusza związek formalny i materialny pomiędzy aktem wykonawczym, a ustawą,
co z reguły stanowi istotne naruszenie prawa.
W świetle powyższego, regulacja zawarta w § 1 przedmiotowej uchwały w brzmieniu: „posiłku” po słowach
„w formie” nie znajduje uzasadnienia w powszechnie obowiązujących przepisach prawa i w sposób istotny
narusza przepis art. 8 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.
Nadmieniam, iż powyższe stanowisko organu nadzoru zostało wyrażone m. in. w rozstrzygnięciu
nadzorczym z dnia 17 lutego 2023r., znak: PN-II.4131.67.2023, stwierdzającym nieważność uchwały Nr
XXXIX/335/23 Rady Miejskiej w Siedliszczu z dnia 26 stycznia 2023 r. w sprawie podwyższenia kryterium
dochodowego uprawniającego do przyznania pomocy w zakresie dożywiania oraz zasad zwrotu wydatków za
świadczenia pomocy społecznej udzielone w ramach wieloletniego rządowego programu „Posiłek w szkole i w
domu” na lata 2019-2023; w rozstrzygnięciu nadzorczym z dnia 22 lutego 2023r., znak: PN-II.4131.56.2023,
stwierdzającym nieważność uchwały Nr XLII/282/2023 Rady Miejskiej w Józefowie nad Wisłą z dnia
26 stycznia 2023r. zmieniającej uchwałę w sprawie podwyższenia kryterium dochodowego uprawniającego korzystania z pomocy społecznej przez osoby objęte rządowym programem „Posiłek w szkole i w domu” na
lata 2019-2023; w rozstrzygnięciu nadzorczym z dnia 1 marca 2023r., znak: PN-II.4131.87.2023,
stwierdzającym nieważność uchwały Nr LIII.320.2023 Rady Gminy Radecznica z dnia 31 stycznia 2023 r.
w sprawie określenia zwrotu wydatków oraz podwyższenia kryterium dochodowego uprawniającego do
korzystania z pomocy społecznej przez osoby objęte wieloletnim rządowym programem „Posiłek w szkole i w
domu” na lata 2019-2023; w rozstrzygnięciu nadzorczym z dnia 24 kwietnia 2023r., znak: PN-
II.4131.175.2023, stwierdzającym nieważność uchwały Nr XLIII/258/23 Rady Gminy Tuczna z dnia 29 marca
2023 r. w sprawie określenia zasad zwrotu wydatków w zakresie dożywiania w formie posiłku albo
świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych oraz podwyższenia kryterium dochodowego
uprawiającego do świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na zakup posiłku
i żywności dla osób objętych wieloletnim rządowym programem „Posiłek w szkole i w domu” na lata 2019-
2023.
W tym stanie rzeczy stwierdzenie nieważności uchwały Nr LXI/578/23, we wskazanym zakresie, jest
uzasadnione
Na niniejsze rozstrzygnięcie nadzorcze przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Lublinie, złożona za moim pośrednictwem, w terminie 30 dni od daty jego doręczenia.

Wersja do druku