Projekty przeszły przez urzędników, radcę prawnego i komisje. Błędy zostały – radni zdecydują na dzisiejszej sesji

Dzisiaj, 30 września 2026 r. Rada Gminy Zamość będzie podejmowała kolejne uchwały. Część z przygotowanych projektów ma charakter aktów prawa miejscowego, a więc przepisów, które po wejściu w życie będą obowiązywały na terenie Gminy Zamość. Analiza dokumentów opublikowanych przed sesją wskazuje jednak na błędy, niespójności i zapisy wymagające wyjaśnienia jeszcze przed głosowaniem.

Nie jest to pierwszy taki przypadek. Przed XXVIII sesją Rady Gminy Zamość, która odbyła się 26 sierpnia 2026 r., portal Wokół Zamościa zwracał uwagę m.in. na nieczytelne zapisy projektu uchwały dotyczącej stawek za zajęcie pasa drogowego. Projekt przewidywał jedną stawkę przy zajęciu jezdni „do 20% szerokości”, a inną dla przedziału „od 20% – 50% szerokości”. Dokładnie 20 proc. znajdowało się więc jednocześnie w dwóch przedziałach.

Pisaliśmy o tym przed sesją:

https://wokolzamoscia.pl/xxviii-sesja-rady-gminy-zamosc-projekty-uchwal-opublikowane-ale-nie-cala-dokumentacja-z-porzadku-obrad/

Przed głosowaniem projekt został poprawiony. Wójt poinformował wówczas radnych o błędach pisarskich i nieścisłościach w sformułowaniach, a Komisja Budżetu i Rozwoju Gminy zaopiniowała poprawki bezpośrednio przed rozpoczęciem sesji. Do sprawy wróciliśmy w kolejnym materiale:

https://wokolzamoscia.pl/bledy-wskazane-przed-sesja-poprawiono-przed-glosowaniem-co-wydarzylo-sie-z-projektem-uchwaly/

Przed sesją 30 września ponownie przyglądamy się projektom, które mają trafić pod głosowanie radnych.

Statut określa, jak mają powstawać uchwały

Co istotne, sam Biuletyn Informacji Publicznej Urzędu Gminy Zamość posiada zakładkę dotyczącą sposobu stanowienia prawa, odsyłającą do §§ 50–62 Statutu Gminy Zamość.

Zgodnie z § 53 Statutu projekt uchwały powinien określać w szczególności tytuł, podstawę prawną, postanowienia merytoryczne, uzasadnienie potrzeby podjęcia uchwały, w miarę potrzeby źródło finansowania oraz termin wejścia w życie.

Statut przewiduje również mechanizm kontroli jeszcze przed rozpatrzeniem projektu przez Radę. Projekt, który nie spełnia wymogów formalnych, Przewodniczący Rady zwraca wnioskodawcy bez rozpatrzenia.

To jednak niejedyny etap weryfikacji. § 53 ust. 5 Statutu stanowi, że projekt uchwały podlega opiniowaniu przez radcę prawnego pod względem formalnoprawnym. Z kolei § 54 wymaga, aby uchwały Rady Gminy były redagowane w sposób czytelny i zgodny z zasadami techniki prawodawczej.

Nie oznacza to, że każdy błąd redakcyjny automatycznie zobowiązuje Przewodniczącego do zwrotu projektu. Powstaje jednak zasadne pytanie, jak błędy i niespójności przechodzą kolejne etapy przygotowania, kontroli formalnoprawnej i opiniowania, a następnie trafiają do dokumentów przedstawianych radnym i mieszkańcom.

Najpierw komisje, później publikacja projektów

W przypadku obecnej sesji znaczenie ma również chronologia. Właściwe komisje Rady Gminy pracowały nad projektami w dniach 20–23 września. Dopiero po ich zaopiniowaniu projekty zostały opublikowane w BIP.

Oznacza to, że dokumenty przed publicznym udostępnieniem przeszły już kilka etapów: zostały opracowane, podlegały wymaganej kontroli formalnoprawnej, a następnie były przedmiotem prac właściwych komisji.

Mimo tego w opublikowanych wersjach pozostały kwestie wymagające wyjaśnienia.

Odpady komunalne. „Dwa razy w miesiącu” czy „raz na dwa tygodnie”?

Szczególną uwagę zwracają dwa powiązane projekty dotyczące gospodarki odpadami.

Pierwszy zmienia Regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Zamość. Przewiduje, że odpady zmieszane będą odbierane „dwa razy w miesiącu”.

Drugi projekt, dotyczący szczegółowego sposobu i zakresu świadczenia usług w zakresie odbierania i zagospodarowania odpadów komunalnych, przewiduje natomiast dla zabudowy wielolokalowej odbiór odpadów zmieszanych „raz na dwa tygodnie”.

Na pierwszy rzut oka sformułowania mogą wydawać się równoważne. Nie są.

„Dwa razy w miesiącu” oznacza zasadniczo 24 odbiory w ciągu roku. Odbiór „raz na dwa tygodnie”, jeżeli rozumieć go jako regularny cykl 14-dniowy, daje około 26 odbiorów rocznie.

Różnica wynosi więc około dwóch odbiorów rocznie.

Nie jest to wyłącznie problem językowy. Każdy dodatkowy odbiór generuje koszt realizacji systemu. Nie są to usługi wykonywane „gratis” – koszty odbioru i zagospodarowania odpadów są elementem systemu gospodarki odpadami finansowanego z opłat ponoszonych przez jego uczestników.

Dlatego przed głosowaniem należałoby jednoznacznie odpowiedzieć: która częstotliwość ma rzeczywiście obowiązywać i dlaczego w dwóch równolegle procedowanych projektach zastosowano dwa różne określenia?

Problem jest tym bardziej interesujący, że oba projekty przygotowywane były w ramach tego samego procesu legislacyjnego.

Uzasadnienie zmiany wskazuje przede wszystkim na sytuację zabudowy wielolokalowej w Wólce Panieńskiej. Tymczasem projekt posługuje się kategorią „zabudowy wielolokalowej”, a więc warto również wyjaśnić, jakie nieruchomości na terenie całej Gminy zostaną objęte nową częstotliwością, w tym jak regulacja będzie stosowana wobec innych budynków mieszkalnych, np. lokali znajdujących się w budynku po byłej szkole w Zarzeczu.

Żłobki. Art. 8 zamiast art. 18

Jeszcze bardziej jednoznaczny problem znajduje się w projekcie uchwały w sprawie przyjęcia planu nadzoru nad żłobkami, klubami dziecięcymi oraz dziennymi opiekunami.

W podstawie prawnej zapisano:

„Na podstawie art. 8 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (…)”.

Tymczasem właściwym przepisem kompetencyjnym jest art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy o samorządzie gminnym.

Nie chodzi więc o przecinek czy literówkę w uzasadnieniu, lecz o błędne oznaczenie przepisu znajdującego się w podstawie prawnej projektowanej uchwały.

Warto przy tym zwrócić uwagę na drogę, jaką przeszedł dokument. Z projektu wynika, że opracowała go Zastępca Wójta Gminy Zamość Elżbieta Sobulska. W dokumencie znajduje się również informacja, że projekt zaakceptował pod względem formalnoprawnym radca prawny. Następnie projekt był przedmiotem prac właściwej komisji.

Dopiero po tych etapach został opublikowany w BIP – nadal z art. 8 zamiast art. 18.

W świetle § 53 Statutu Gminy, który wprost wymienia podstawę prawną jako jeden z elementów projektu i przewiduje jego opiniowanie przez radcę prawnego pod względem formalnoprawnym, sytuacja ta rodzi pytanie nie tylko o sam błąd, lecz przede wszystkim o skuteczność procedury jego weryfikacji.

Nauczyciele. Czy część normatywna odpowiada tytułowi?

Kolejny projekt dotyczy obniżek tygodniowego wymiaru zajęć dyrektorów, wicedyrektorów oraz innych osób pełniących funkcje kierownicze, a także pensum pedagogów, psychologów, logopedów i innych specjalistów.

Projekt opracowała Joanna Zwolan-Pupiec.

Tytuł projektu obejmuje nie tylko dyrektorów i wicedyrektorów, lecz również nauczycieli pełniących inne stanowiska kierownicze oraz nauczycieli wykonujących obowiązki kierownicze w zastępstwie.

W tabeli określającej obniżony wymiar zajęć wskazano jednak dyrektora oraz wicedyrektora. Powstaje więc pytanie, w jaki sposób regulacja będzie stosowana wobec pozostałych kategorii osób wymienionych już w tytule i § 1 projektu.

Dla porównania Rada Gminy Krynice w uchwale z 22 września 2026 r. dotyczącej analogicznej materii wprost wskazała, że ustalony wymiar godzin stosuje się także wobec nauczycieli zajmujących stanowiska kierownicze w zastępstwie, określając również moment zastosowania takiej obniżki.

Sam fakt zastosowania przez Zamość innego rozwiązania nie oznacza jeszcze jego niezgodności z prawem. Pokazuje jednak, że kwestię zastępstwa można uregulować znacznie bardziej jednoznacznie.

Służebność dla inwestycji DINO – treść uchwały i uzasadnienie

Radni mają również wyrazić zgodę na ustanowienie służebności gruntowej na gminnych działkach w Wólce Panieńskiej na rzecz każdoczesnego właściciela działek nr 145/21 i 145/22.

Z uzasadnienia wynika, że ustanowienie służebności jest potrzebne do uzyskania przez DINO POLSKA S.A. pozwolenia na budowę. Wskazano również, że obciążenie gminnych nieruchomości ma wiązać się z jednorazową opłatą ustaloną przez rzeczoznawcę majątkowego.

Sama część normatywna § 1 mówi natomiast o ustanowieniu służebności polegającej na prawie przechodu i przejazdu, bez wskazania w tym przepisie jej odpłatnego charakteru.

Także tutaj zasadne jest pytanie, czy najważniejsze warunki obciążenia mienia gminnego nie powinny wynikać w sposób dostatecznie jednoznaczny z samego rozstrzygnięcia Rady, a nie dopiero z jego uzasadnienia.

Projekt opracował Mirosław Jakóbczak.

Skarga na plan ogólny – jest odwołanie do załącznika, ale załącznika w BIP nie ma

Osobną kategorię problemu stanowi projekt dotyczący przekazania do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargi na uchwalony w sierpniu plan ogólny Gminy Zamość.

§ 2 projektu stanowi, że Rada „udziela odpowiedzi na skargę (…) w treści stanowiącej załącznik do niniejszej uchwały”.

Tego załącznika nie opublikowano jednak wraz z projektem w BIP.

Ma to istotne znaczenie, ponieważ załącznik nie jest dokumentem technicznym – ma zawierać właściwe stanowisko Rady Gminy wobec skargi skierowanej do sądu administracyjnego.

Nie wiadomo przy tym, czy załącznik nie został przekazany również radnym, czy jedynie nie został udostępniony mieszkańcom w BIP. To wymaga wyjaśnienia.

Projekt został oznaczony jako projekt Komisji Budżetu i Rozwoju Gminy Zamość.

Akty prawa miejscowego nie są wewnętrznymi dokumentami urzędu

Szczególna staranność przy przygotowywaniu aktów prawa miejscowego nie jest wyłącznie problemem legislacyjnym.

Takie uchwały nie pozostają wewnątrz Urzędu Gminy. Po prawidłowym ogłoszeniu stają się elementem obowiązującego na terenie gminy porządku prawnego. Ich adresatami są mieszkańcy i inne podmioty znajdujące się w sytuacjach objętych regulacją.

Dlatego nieprecyzyjne określenie częstotliwości odbioru odpadów może przełożyć się na sposób realizacji usługi i jej koszty. Niejasne regulacje dotyczące obowiązków pracowniczych mogą wpływać na organizację pracy szkół. Nieprecyzyjne postanowienia dotyczące korzystania z mienia gminnego mogą mieć znaczenie dla sposobu gospodarowania majątkiem należącym do wspólnoty samorządowej.

Przejrzystość i precyzja lokalnego prawa mają więc bardzo praktyczny wymiar.

Od opracowania projektu do głosowania – gdzie powinna zadziałać kontrola?

Analizowane dokumenty pokazują jeszcze jeden problem.

Projekt uchwały nie trafia bezpośrednio z biurka osoby opracowującej pod głosowanie Rady. Statut Gminy przewiduje określone wymagania formalne i opinię radcy prawnego. Projekty są następnie przedmiotem prac właściwych komisji. Przewodniczący otrzymuje projekt, a Statut przyznaje mu określoną rolę w przypadku dokumentów niespełniających wymogów formalnych.

Dopiero później dochodzi do głosowania całej Rady.

Nie każdy wskazany w tym materiale problem oznacza automatycznie nieważność przyszłej uchwały ani obowiązek zwrotu projektu przez Przewodniczącego. Takiego wniosku nie należy formułować bez rozróżnienia charakteru poszczególnych uchybień.

Zasadne jest jednak inne pytanie: jak błędna podstawa prawna, rozbieżne określenia częstotliwości tej samej usługi czy brak opublikowanego integralnego załącznika przechodzą kolejne etapy przygotowania i kontroli dokumentów?

Doświadczenie poprzedniej sesji pokazuje, że analiza projektu przed jego uchwaleniem ma znaczenie. W sierpniu nieprecyzyjne zapisy dotyczące zajęcia pasa drogowego zostały wskazane publicznie przed sesją, a następnie poprawione przed głosowaniem.

Tak właśnie powinien działać etap poprzedzający stanowienie prawa – błędy należy usuwać przed podjęciem uchwały, a nie dopiero wtedy, gdy akt zacznie wywoływać skutki prawne.

Ostatecznie skutki ponoszą mieszkańcy

Błąd w projekcie można poprawić stosunkowo łatwo. Błąd pozostawiony w uchwale może oznaczać konieczność jej późniejszej zmiany, interwencję organu nadzoru, problemy interpretacyjne albo spór dotyczący stosowania lokalnych przepisów.

Koszt takich sytuacji nie ogranicza się do pracy urzędników czy radnych. System gospodarki odpadami finansowany jest z opłat. Funkcjonowanie szkół, gospodarowanie nieruchomościami i obsługa prawna samorządu finansowane są ze środków publicznych.

Dlatego kontrola jakości projektów uchwał nie powinna być traktowana jako poszukiwanie drobnych błędów redakcyjnych. Chodzi o jakość prawa, które po uchwaleniu ma być stosowane wobec mieszkańców Gminy Zamość.

30 września radni będą mieli możliwość nie tylko zagłosowania nad przedstawionymi projektami, ale również zadania pytań, wyjaśnienia wskazanych rozbieżności i – tam, gdzie jest to konieczne – poprawienia dokumentów przed ich przyjęciem.