Rada Miasta Zamość przyjęła przepisy, które nie określały dostatecznie precyzyjnie, kiedy nauczycielowi można obniżyć obowiązkowy wymiar zajęć. Wojewoda Lubelski stwierdził nieważność dwóch zapisów uchwały podjętej podczas sesji 31 sierpnia 2026 r. W uzasadnieniu wskazał na ryzyko uznaniowego przyznawania obniżek i konieczność zapewnienia równych zasad wszystkim adresatom przepisów.
Rozstrzygnięcie nadzorcze z 30 września 2026 r., oznaczone numerem PN-II.4131.305.2026, zostało opublikowane 1 października w Dzienniku Urzędowym Województwa Lubelskiego pod pozycją 4661. Dotyczy uchwały Nr XXXI/352/2026 Rady Miasta Zamość, regulującej między innymi obniżki pensum osób pełniących stanowiska kierownicze w miejskich szkołach i placówkach oraz obowiązkowy wymiar zajęć określonych grup nauczycieli.
Wojewoda nie zakwestionował całej uchwały. Stwierdzenie nieważności obejmuje wyłącznie dwa pierwsze tiret w § 3 ust. 1, dotyczące przesłanek obniżania tygodniowego obowiązkowego wymiaru zajęć nauczycielom zatrudnionym w pełnym wymiarze.
Dwa zapisy, które pozostawiały zbyt wiele swobody
Rada Miasta postanowiła, że obniżenie wymiaru zajęć może nastąpić ze względu na:
- „wykonywanie prac zleconych przez organ prowadzący”;
- „szczególne warunki pracy nauczyciela w szkole”.
To właśnie te sformułowania zostały zakwestionowane. Trzecia przesłanka wymieniona w tym samym przepisie — sprawowanie funkcji doradcy metodycznego — nie została objęta stwierdzeniem nieważności.
Zdaniem wojewody oba zakwestionowane zapisy są niejasne i nieprecyzyjne. Nie określają konkretnych okoliczności, których wystąpienie uzasadniałoby obniżenie pensum.
W uzasadnieniu organ nadzoru wskazał, że przy takim brzmieniu przepisów ocenę wystąpienia przesłanek obniżki podejmowałby uznaniowo dyrektor szkoły. Tymczasem przesłanki te powinny wynikać z samej uchwały.
Rada miała określić konkretne przypadki
Podstawą przyjęcia tych regulacji był między innymi art. 42a ust. 1 Karty Nauczyciela. Przepis pozwala organowi prowadzącemu szkołę lub placówkę określić przypadki, w których nauczycielowi zatrudnionemu w pełnym wymiarze zajęć można obniżyć tygodniowy obowiązkowy wymiar godzin, a także warunki i tryb takiego obniżenia. Kompetencję tę wykonuje właściwy organ stanowiący samorządu — w tym przypadku Rada Miasta Zamość.
Samo powtórzenie ogólnych haseł nie wystarcza jednak do prawidłowego wykonania ustawowego upoważnienia. Z uchwały powinno jasno wynikać, jakie sytuacje uprawniają do obniżki. Nauczyciel powinien móc ustalić, czy spełnia określone warunki, a osoba stosująca przepisy powinna mieć możliwość ich jednoznacznego zweryfikowania.
Wojewoda przypomniał, że uchwały podejmowane na tej podstawie są aktami prawa miejscowego. Zasady muszą więc być sformułowane w sposób zapewniający jednakowe traktowanie wszystkich ich adresatów.
Równe zasady zamiast uznaniowych rozstrzygnięć
Organ nadzoru odwołał się do orzecznictwa sądów administracyjnych, w tym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 1 sierpnia 2024 r., sygn. II SA/Sz 254/24.
Przywołane stanowisko sądu wskazuje, że okoliczności uzasadniające zwolnienie z realizacji zajęć lub obniżenie ich wymiaru powinny być określone jednoznacznie. Stosowanie uchwały powinno sprowadzać się do sprawdzenia, czy te okoliczności rzeczywiście wystąpiły. Nieprecyzyjne przesłanki otwierają natomiast drogę do arbitralnego decydowania o uprawnieniach poszczególnych nauczycieli.
Dla nauczycieli oznacza to potrzebę jasnych i przewidywalnych reguł. Zakwestionowane sformułowania nie mogą stanowić samodzielnej podstawy obniżania pensum. Rozstrzygnięcie nie przesądza jednak, czy na ich podstawie przyznano już komukolwiek obniżkę — w przedstawionym uzasadnieniu nie ma takich ustaleń.
Pytanie o jakość przygotowania uchwały
Rozstrzygnięcie wojewody pokazuje, że precyzja lokalnych przepisów ma bezpośrednie znaczenie dla osób, których te przepisy dotyczą. W tym przypadku chodzi o zasady ustalania obowiązkowego wymiaru zajęć nauczycieli w miejskich szkołach i placówkach.
Pozostaje pytanie, dlaczego na etapie przygotowania i rozpatrywania projektu nie wyeliminowano sformułowań, które pozostawiały tak szerokie pole do interpretacji. Radni, przyjmując akt prawa miejscowego, odpowiadają za ustanowienie zasad zrozumiałych i możliwych do jednakowego stosowania. Ogólne określenia nie zastępują konkretnych warunków wymaganych przez ustawę.
Na rozstrzygnięcie nadzorcze przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, składana za pośrednictwem wojewody w terminie 30 dni od jego doręczenia.
Źródło: rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Lubelskiego z 30 września 2026 r., PN-II.4131.305.2026, Dziennik Urzędowy Województwa Lubelskiego z 1 października 2026 r., poz. 4661.
