Czego nie dostrzegli prawnicy, dostrzegł mieszkaniec. Korekta regulaminu konkursu w Gminie Zamość po obywatelskiej interwencji

Zmiana regulaminu konkursu „Bitwa Sołectw – do ostatniej kropli krwi” w Gminie Zamość nastąpiła po wniosku skierowanym do wójta przez mieszkańca gminy w ramach społecznej kontroli działalności organów władzy publicznej. Autor wniosku to mieszkaniec gminy oraz były kandydat na radnego Rady Gminy Zamość w ostatnich wyborach samorządowych.

13 lutego 2026 r. wójt Gminy Zamość wydał zarządzenie Nr 421/26 powołujące komisję konkursową oraz określające regulamin konkursu promującego honorowe krwiodawstwo pod nazwą „Bitwa Sołectw – do ostatniej kropli krwi”. W regulaminie znalazł się zapis, zgodnie z którym w konkursie mogli brać udział wyłącznie mieszkańcy gminy posiadający czynne prawo wyborcze w wyborach do Rady Gminy.

Na ten zapis zwrócił uwagę mieszkaniec gminy, który w ramach obywatelskiej kontroli działalności władz publicznych skierował do wójta formalny wniosek o zmianę regulaminu. Wskazał w nim, że zastosowane kryterium jest wadliwe zarówno z punktu widzenia zasad prawidłowej legislacji, jak i zasady proporcjonalności.

W ocenie autora wniosku odwołanie się do pojęcia „czynnego prawa wyborczego” w regulaminie konkursu o charakterze promocyjnym jest nieprecyzyjne i nie pozostaje w racjonalnym związku z celem przedsięwzięcia, którym jest promocja krwiodawstwa. Zapis ten mógł prowadzić do wykluczenia z udziału w konkursie osób spełniających wszystkie ustawowe warunki oddawania krwi, lecz nieposiadających czynnego prawa wyborczego.

We wniosku wskazano również na niejednoznaczność regulacji poprzez wprowadzenie sformułowania „stan na 31 grudnia 2026 r.”, które nie określało jasno momentu, w którym należało spełnić warunek udziału w konkursie. Zdaniem mieszkańca mogło to prowadzić do sporów interpretacyjnych przy ocenie uczestnictwa.

Dodatkowe wątpliwości wzbudził także § 5 zarządzenia, w którym wykonanie aktu powierzono Sekretarzowi Gminy Zamość. Jednocześnie ta sama osoba została powołana na przewodniczącego komisji konkursowej. W ocenie autora wniosku takie rozwiązanie prowadziło do kumulacji funkcji organizacyjnych i decyzyjnych w jednej osobie, co może budzić zastrzeżenia z punktu widzenia przejrzystości działania administracji publicznej.

Warto podkreślić, że zgodnie z Regulaminem Organizacyjnym Urzędu Gminy Zamość – stanowiącym załącznik do zarządzenia Nr 209/25 wójta z dnia 3 marca 2025 r. – radca prawny urzędu opiniuje pod względem formalno-prawnym projekty zarządzeń wójta oraz dokonuje oceny legalności i zgodności z prawem wewnętrznych aktów prawnych, w tym regulaminów i statutów.

Mimo tego mechanizmu kontroli prawnej wadliwy zapis znalazł się w pierwotnej wersji regulaminu konkursu. Ostatecznie jednak uwagi mieszkańca zostały uwzględnione.

4 marca 2026 r. wójt Gminy Zamość wydał zarządzenie Nr 432/26 zmieniające wcześniejszy akt. W nowym regulaminie usunięto zakwestionowany zapis dotyczący czynnego prawa wyborczego, a udział w konkursie został otwarty dla wszystkich mieszkańców gminy. Uchylono również § 5 pierwotnego zarządzenia.

Przypadek ten pokazuje, że społeczna kontrola działalności organów władzy publicznej może realnie wpływać na kształt lokalnych regulacji. W praktyce oznacza to, że mieszkańcy – nawet działając indywidualnie – mogą skutecznie zwracać uwagę na nieprawidłowości w aktach prawa wewnętrznego i inicjować ich korektę.

Autor wniosku podkreśla, że jego celem nie była krytyka samej inicjatywy konkursu, lecz poprawa jakości regulacji prawnych i zapewnienie równego dostępu mieszkańców do udziału w przedsięwzięciu promującym honorowe krwiodawstwo.

Sprawa jest również przykładem funkcjonowania mechanizmów kontroli w samorządzie lokalnym. Oprócz radnych, którzy ustawowo sprawują funkcję kontrolną wobec organu wykonawczego gminy, rolę tę w praktyce mogą pełnić także sami mieszkańcy – korzystając z prawa do składania wniosków i wystąpień do organów władzy publicznej.

Jak pokazuje ten przypadek, czasem to właśnie obywatelska czujność pozwala dostrzec problemy, które wcześniej umknęły formalnej kontroli instytucjonalnej.

Wersja do druku