Diety radnych w Zamościu wyższe o 50 procent. Projekt w dniu sesji, wyliczenia były, ale kalkulacji Redakcja nie otrzymała

Rada Miasta Zamość 31 sierpnia 2026 r. zdecydowała o podwyższeniu miesięcznych diet radnych o 50 procent. Z protokołu sesji wynika, że projekt nie znajdował się w pierwotnym porządku obrad i został do niego wprowadzony na wniosek radnego Grzegorza Podgórskiego. Urząd Miasta poinformował później Redakcję portalu „Wokół Zamościa”, że wszystkim radnym projekt przekazano w formie papierowej przed rozpoczęciem sesji. Z odpowiedzi wynika również, że przed podjęciem uchwały przeprowadzono przeliczenie planowanych wydatków i określono wysokość potrzebnych dodatkowych środków. Mimo naszego wniosku samej kalkulacji ani jej wyniku jednak nie przekazano.

Projekt podwyżki trafił do porządku obrad dopiero podczas sesji

Sprawa podwyższenia diet radnych nie znajdowała się w pierwotnym porządku XXXI sesji Rady Miasta Zamość. Potwierdza to protokół z obrad.

Przewodniczący Rady Miasta Piotr Błażewicz, przechodząc do przyjęcia porządku, poinformował:

„Porządek dzisiejszej sesji państwo radni otrzymali wraz z materiałami. Czy w związku z tym porządkiem ktoś z państwa chciałby zgłosić?”

Wtedy głos zabrał radny Grzegorz Podgórski, który zgłosił trzy propozycje zmian:

„Chciałbym złożyć trzy wnioski. Pierwszy wniosek o wprowadzenie do porządku obrad sesji w pkt. 10 ppkt. 1 projekt uchwały w sprawie ustalenia wysokości diety radnych miasta Zamość.”

Dwa kolejne dotyczyły diet przewodniczących zarządów osiedli oraz wynagrodzenia Prezydenta Miasta Zamość Rafała Zwolaka.

Przewodniczący zapytał następnie radnych, czy mają pytania dotyczące proponowanego wprowadzenia projektów do porządku. Pytań nie było:

„Czy w związku z proponowanym wprowadzeniem do porządku tych projektów ktoś z państwa radnych ma jakieś pytania? Nie widzę.”

Za wprowadzeniem projektu dotyczącego diet radnych do porządku zagłosowało wszystkich 23 radnych.

Urząd: projekt przekazano wszystkim radnym przed rozpoczęciem sesji

Redakcja portalu „Wokół Zamościa” wystąpiła później do Urzędu Miasta o wskazanie daty i sposobu, w jaki projekt został udostępniony wszystkim radnym przed jego procedowaniem, oraz o dokument lub dane potwierdzające datę jego udostępnienia.

W odpowiedzi z 29 września 2026 r. Zastępca Prezydenta Miasta Zamość poinformowała:

„Projekt uchwały w sprawie ustalenia wysokości diet Radnych Miasta Zamość został udostępniony wszystkim radnym w formie papierowej przed rozpoczęciem XXXI Sesji Rady Miasta Zamość w dniu 31 sierpnia 2026 r.”

Oznacza to, że według oficjalnej odpowiedzi Urzędu projekt został udostępniony wszystkim radnym w dniu, w którym był procedowany.

Urząd nie przekazał jednak wraz z odpowiedzią żądanego dokumentu ani danych potwierdzających moment przekazania projektu wszystkim radnym. Nie wskazał również, że takiego dokumentu lub danych nie posiada.

Podwyżka o 50 procent. Dlaczego właśnie tyle?

Przyjęta uchwała Nr XXXI/336/2026 wprowadziła miesięczne ryczałtowe diety w wysokości:

Uchwała bardzo precyzyjnie określa zatem nowe kwoty. Znacznie mniej można dowiedzieć się z jej pisemnego uzasadnienia o powodach ustalenia ich właśnie na takim poziomie.

W uzasadnieniu wskazano:

„Projekt uchwały ma na celu aktualizację zasad ustalania oraz wypłaty diet radnych.”

Dalej napisano, że rozwiązania uwzględniają zakres obowiązków związanych ze sprawowaniem mandatu i funkcje pełnione w Radzie i komisjach oraz mają dostosować obowiązujące zasady do aktualnych potrzeb.

Nie wyjaśniono jednak, dlaczego „aktualizacja” oznacza wzrost każdej stawki dokładnie o 50 procent. W uzasadnieniu nie wskazano inflacji, wzrostu kosztów wykonywania mandatu ani innego wskaźnika ekonomicznego, który tłumaczyłby przyjętą skalę podwyżki. Nie przedstawiono również skutków finansowych zmiany dla budżetu miasta.

A co o 50 procentach powiedziano podczas sesji?

Odpowiedzi na pytanie, dlaczego podwyżka wynosi właśnie 50 procent, trudno doszukać się również w przedstawionym Redakcji protokole dyskusji.

Radny Janusz Kupczyk proponował natomiast zmianę samego mechanizmu ustalania diet – zamiast stałych kwot chciał ich procentowego powiązania z maksymalną wysokością diety określaną przepisami:

„proponowałbym ustalenie procentowych, wysokości procentowej diety dla radnych, do maksymalnej wysokości diety radnych określanych co roku przez rozporządzeniem.”

Według radnego pozwoliłoby to uniknąć powracania w przyszłości do uchwał ustalających konkretne kwoty.

Radna chciała przesunąć podwyżkę na 2027 rok

Znacznie więcej miejsca podczas dyskusji poświęcono natomiast temu, kiedy finansowe skutki nowych stawek powinny obciążyć budżet miasta.

Radna Agnieszka Jaczyńska zwróciła uwagę:

„przyjęcie tych uchwał przez Radę Miasta będzie skutkowało wydatkowaniem dodatkowych pieniędzy w tym roku budżetowym, czyli w 2026 roku.”

Argumentowała, że do końca roku pozostały cztery miesiące i zaproponowała, aby nowe rozwiązania zastosować od 1 stycznia 2027 r.:

„Uważamy, że taka zmiana powinna być uwzględniona w budżecie przygotowywanym na rok 2027. Wtedy w sposób taki odpowiedzialny będzie można o tej zmianie pomyśleć.”

Za jej wnioskiem zagłosowało 5 radnych, przeciw 17, jeden radny wstrzymał się od głosu. Poprawka nie została więc przyjęta.

Skarbnik: Urząd wcześniej wiedział, że uchwała może być procedowana

Właśnie podczas tej części dyskusji padła jedna z najważniejszych informacji dotyczących finansowania nowych diet.

Skarbnik Miasta Katarzyna Bucior poinformowała:

„jeżeli chodzi o środki, które mogłyby sfinansować prowadzenie tych uchwał w życie, to w autopoprawce do zmian projektu uchwały budżetowej macie Państwo taką propozycję podwyższenia środków przeznaczonych na ten cel.”

Skarbnik wyjaśniła również, dlaczego środki uwzględniono:

„W związku z tym, że mieliśmy informację, że być może w najbliższym czasie taka uchwała będzie procedowana. Nie chcieliśmy jakby państwa tutaj blokować faktem, że tych środków nie będzie zabezpieczonych.”

Z wypowiedzi wynika zatem, że Urząd jeszcze przed procedowaniem projektu posiadał informację o możliwości podjęcia uchwały i przygotowywał pod tym kątem zmiany budżetowe.

Radna Jaczyńska odpowiedziała:

„jeżeli okazuje się, że są jakieś wolne środki w budżecie miasta, to być może w ciągu tych czterech miesięcy należałoby je przeznaczyć na jakieś cele związane z oczekiwaniami mieszkańców.”

Większość Rady tego stanowiska nie podzieliła.

Urząd potwierdza: przeprowadzono przeliczenie kosztów

Ten fragment protokołu nabiera szczególnego znaczenia w zestawieniu z odpowiedzią, jaką Redakcja otrzymała później od Prezydenta Miasta.

We wniosku z 13 września poprosiliśmy o udostępnienie kalkulacji, analizy, zestawienia lub innego dokumentu sporządzonego przed podjęciem uchwały, określającego skutki finansowe podwyższenia diet dla budżetu miasta. Zastrzegliśmy jednocześnie, że jeżeli dokument nie został sporządzony albo Urząd go nie posiada, oczekujemy jednoznacznego wskazania tej okoliczności.

W odpowiedzi z 29 września Urząd poinformował:

„Na podstawie dokonanej oceny przeprowadzono przeliczenie planowanych wydatków, uwzględniając liczbę radnych, wysokość przysługujących im diet oraz liczbę miesięcy, w których planowane było ponoszenie wydatków w 2026 r.”

I dalej:

„Na tej podstawie określono wysokość dodatkowych środków niezbędnych do zabezpieczenia w budżecie Miasta.”

To istotne potwierdzenie: przeliczenie zostało wykonane, a wysokość dodatkowych środków została określona.

Problem w tym, że w odpowiedzi nie podano tej wysokości. Redakcja nie otrzymała również kalkulacji, analizy ani zestawienia zawierającego opisane przez Urząd przeliczenie. Nie poinformowano nas także, że dokument taki nie został sporządzony lub nie znajduje się w posiadaniu Urzędu.

Redakcja wystąpi o pełną realizację wniosku w tym zakresie.

2,5 mln zł nie oznacza kosztu podwyżki diet

Podczas tej samej sesji Skarbnik Miasta mówiła również o kwocie około 2,5 mln zł, jednak tej wartości nie można utożsamiać z kosztem podwyższenia diet radnych.

Z protokołu wynika, że kwota dotyczyła szerszego zakresu wydatków – m.in. wynagrodzeń w jednostkach i instytucjach kultury oraz innych braków związanych z ich bieżącą działalnością.

Dlatego właśnie istotne pozostaje uzyskanie konkretnego wyniku przeliczenia dotyczącego diet, którego Urząd dotychczas Redakcji nie przedstawił.

Projekt wymagał poprawki prawnej już podczas sesji

Procedowanie przyniosło jeszcze jeden istotny element.

Pierwotnie § 8 projektu przewidywał, że uchwała:

„wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Lubelskiego i ma zastosowanie od 1 września 2026 roku”.

Podczas sesji adwokat Urzędu Miasta Wioleta Bojar-Marciniewicz wskazała konieczność zmiany tego przepisu:

„Jesteśmy zmuszeni poprawić paragraf ósmy uchwały.”

Wyjaśniła:

„Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądu, uchwała ustalająca zasady przyznawania i wysokość diet radnych stanowi akt prawa miejscowego, ponieważ zawiera normy generalne i abstrakcyjne.”

Jak zaznaczyła, uchwała nie mogła być stosowana z mocą wsteczną. Rada usunęła więc zapis o zastosowaniu jej od 1 września. Za poprawką głosowało 18 radnych, przeciw 2, a 3 wstrzymało się od głosu.

Ostatecznie za przyjęciem całej uchwały zagłosowało 18 radnych, przeciw było 5.

Wyliczenia były. Pytania pozostają

Dokumenty pozwalają dziś odtworzyć znaczną część procesu poprzedzającego podwyżkę.

Projekt został przekazany wszystkim radnym w formie papierowej przed rozpoczęciem sesji. Nie znajdował się w pierwotnym porządku obrad. Wprowadzono go podczas sesji jednogłośnie. Urząd wiedział wcześniej, że uchwała może być procedowana, i przygotowywał zabezpieczenie środków. Jak wynika z późniejszej odpowiedzi Prezydenta, przeprowadzono również przeliczenie planowanych wydatków i określono wysokość dodatkowych środków.

Wciąż jednak nie znamy odpowiedzi na dwa podstawowe pytania: dlaczego zdecydowano się właśnie na 50-procentową podwyżkę i jaka dokładnie kwota dodatkowych wydatków wynikała z przeprowadzonego przez Urząd przeliczenia.

Pierwszej odpowiedzi nie daje ani lakoniczne uzasadnienie projektu, ani przytoczona w protokole dyskusja. Drugiej Urząd nie przekazał Redakcji, mimo wniosku dotyczącego właśnie kalkulacji skutków finansowych.

Do sprawy wrócimy po uzyskaniu pełnej informacji dotyczącej finansowych skutków uchwały.