Rodzice dowożący dzieci z niepełnosprawnościami do placówek oświatowych powinni wiedzieć, jaka stawka przysługuje im za kilometr przejazdu. Rada Gminy Sułów zamiast podać konkretne kwoty, odesłała do innych przepisów. Wojewoda Lubelski uznał, że rada nie wykonała prawidłowo obowiązku wynikającego z ustawy, i stwierdził nieważność całej uchwały. Co to oznacza dla rodziców?
Rozstrzygnięcie nadzorcze z 5 października 2026 r., oznaczone numerem PN-II.4131.312.2026, dotyczy uchwały nr XXIX/219/2026 Rady Gminy Sułów z 10 września 2026 r. w sprawie określenia stawki za kilometr przebiegu pojazdu przy zwrocie rodzicom kosztów przewozu dzieci, młodzieży i uczniów z niepełnosprawnościami oraz rodziców.
Dokument wojewody został opublikowany 6 października 2026 r. w Dzienniku Urzędowym Województwa Lubelskiego pod pozycją 4786. Organ nadzoru stwierdził nieważność uchwały w całości.
Rada miała ustalić kwoty, a odesłała do przepisów
Podstawą uchwały był art. 39a ust. 3 Prawa oświatowego. Jak wyjaśnił wojewoda, przepis zobowiązuje radę gminy do określenia stawki za kilometr przebiegu pojazdu. Stawka nie może być niższa od kwot wskazanych w przepisach wydanych na podstawie ustawy o transporcie drogowym.
Rada Gminy Sułów nie wpisała jednak do uchwały konkretnych wartości. W § 1 określiła stawkę poprzez odesłanie do wysokości ustalonej w przepisach wydanych na podstawie art. 34a ust. 2 ustawy o transporcie drogowym.
Wojewoda uznał, że takie rozwiązanie nie realizuje ustawowego upoważnienia. W uzasadnieniu podkreślił:
„konieczne jest zatem wskazanie konkretnej liczbowej wartości wyrażonej w złotych, a nie odesłanie do innych przepisów”.
Problemem nie była więc stwierdzona przez wojewodę zbyt niska stawka, lecz brak jej jednoznacznego określenia w uchwale. Rada miała podjąć decyzję o wysokości zwrotu, a nie pozostawić rodzicom i urzędnikom odszukiwanie oraz interpretowanie innych regulacji.
Maksimum w rozporządzeniu, minimum przy zwrocie rodzicom
Wojewoda zwrócił uwagę na istotną różnicę między przepisami.
Przywołane rozporządzenie dotyczące używania prywatnych pojazdów do celów służbowych określa górne granice stawek. Natomiast Prawo oświatowe wykorzystuje te kwoty jako dolną granicę stawek ustalanych przez radę gminy dla zwrotu kosztów dowozu.
W rozstrzygnięciu wskazano między innymi następujące kwoty dla samochodów osobowych:
- 0,89 zł za kilometr — przy pojemności silnika do 900 cm³;
- 1,15 zł za kilometr — przy pojemności silnika powyżej 900 cm³.
Jeżeli rada zamierzała przyjąć właśnie takie stawki, powinna była wpisać je wprost do uchwały. Mogła również ustalić stawki wyższe, z zachowaniem wymagań ustawowych.
Organ nadzoru zakwestionował także możliwość stworzenia poprzez ogólne odesłanie mechanizmu, w którym treść uchwały aktualizowałaby się automatycznie po zmianie rozporządzenia. Zdaniem wojewody ustawodawca nie upoważnił rady do takiego rozwiązania.
Co rozstrzygnięcie oznacza dla rodziców?
Najważniejsze jest to, że stwierdzenie nieważności uchwały nie znosi ustawowego obowiązku gminy dotyczącego zapewnienia uprawnionym dzieciom transportu i opieki albo zwrotu rodzicom kosztów przewozu.
Jak wynika z przepisów przywołanych w rozstrzygnięciu, gmina realizuje ten obowiązek przez organizację bezpłatnego transportu i opieki podczas przejazdu lub przez zwrot kosztów rodzicom. Wadliwa uchwała dotycząca stawki nie usuwa samego obowiązku wynikającego z Prawa oświatowego.
Rozstrzygnięcie ma jednak znaczenie dla podstawy obliczania zwrotu. Zakwestionowana uchwała nie może stanowić prawidłowej podstawy ustalenia stawki. Gmina powinna zapewnić zgodne z prawem i czytelne zasady rozliczeń.
Na podstawie samego rozstrzygnięcia nie można ustalić, jaka stawka będzie stosowana wobec poszczególnych rodziców po wyeliminowaniu uchwały. Dokument nie przedstawia treści wcześniejszych uchwał ani zawartych z rodzicami umów. Nie pozwala również przesądzić, czy dotychczasowe rozliczenia wymagają korekty.
Rodzice powinni otrzymać od gminy jasną informację, na jakiej podstawie i według jakiej stawki będzie rozliczany dowóz, a także czy rozstrzygnięcie wpływa na ich dotychczasowe umowy i wypłaty. Nie powinni być pozostawieni z niepewnością dotyczącą kosztów regularnych przejazdów do szkoły lub innej placówki.
Stawka za kilometr to część rozliczenia
Wojewoda przypomniał również ustawowy wzór obliczania zwrotu:
koszt = (a − b) × c
W uproszczeniu chodzi o liczbę kilometrów przewozu określoną w ustawie, pomniejszoną — w odpowiednich przypadkach — o trasę, którą rodzic przejechałby do pracy i z powrotem niezależnie od dowozu dziecka. Wynik mnoży się przez stawkę za kilometr.
Dlatego prawidłowe określenie stawki ma praktyczne znaczenie: jest ona jednym z podstawowych elementów wyliczenia należnej kwoty. Bez czytelnej regulacji rodzicowi trudniej samodzielnie sprawdzić rozliczenie.
Błąd, którego nie usunięto przed głosowaniem
Rozstrzygnięcie pokazuje, że przed uchwaleniem dokumentu nie wyeliminowano podstawowego uchybienia: uchwała mająca określać stawkę nie wskazywała jej konkretnej wysokości.
Z dokumentu wojewody nie wynika, jak przebiegała dyskusja radnych ani czy zgłaszano zastrzeżenia. Wiadomo jednak, że rada przyjęła rozwiązanie ocenione przez organ nadzoru jako istotne naruszenie Prawa oświatowego.
W sprawie dotyczącej rodzin dzieci z niepełnosprawnościami precyzja przepisów ma szczególne znaczenie. Rodzice organizują codzienne przejazdy, ponoszą wydatki i muszą mieć możliwość przewidywania wysokości zwrotu. Uchwała powinna im to ułatwiać.
Gminie przysługuje skarga na rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, wnoszona za pośrednictwem wojewody w terminie 30 dni od doręczenia dokumentu. Niezależnie od dalszych działań samorządu rodzice potrzebują przede wszystkim jasnej odpowiedzi, jak będą rozliczane koszty dowozu ich dzieci.
Źródło: rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Lubelskiego z 5 października 2026 r., PN-II.4131.312.2026, opublikowane w Dzienniku Urzędowym Województwa Lubelskiego z 6 października 2026 r., poz. 4786.
