Czy diety radnych powinny być pomniejszane nie tylko za nieobecność na sesji, ale również na posiedzeniach komisji i zarządu? Okazuje się, że takie pytanie padło już w grudniu 2021 roku podczas sesji Rady Powiatu w Zamościu, na której uchwalano obowiązujące zasady wypłacania diet. Propozycja rozszerzenia potrąceń nie została jednak formalnie zgłoszona jako poprawka. Tymczasem w innych powiatach województwa lubelskiego obowiązują uchwały przewidujące potrącenia również za nieobecności na komisjach i posiedzeniach zarządu.
Redakcja „Wokół Zamościa” opisała już zasady wypłacania diet radnym Powiatu Zamojskiego w artykule:
Ponad 117 tys. zł diet w dwa miesiące bez sesji. Jak działa system diet radnych Powiatu Zamojskiego?
Przypomnijmy, że w lipcu i sierpniu 2026 r. nie odbyła się żadna sesja Rady Powiatu w Zamościu. W lipcu nie obradowała również żadna komisja, a w sierpniu odbyło się tylko jedno posiedzenie Komisji Gospodarki.
Mimo to w każdym z tych miesięcy wypłacono radnym po 58 754,49 zł diet, czyli łącznie 117 508,98 zł.
Obecnie powracamy do sprawy, analizując protokół sesji z 22 grudnia 2021 r. oraz rozwiązania przyjęte przez inne rady powiatów województwa lubelskiego.
Już w 2021 roku radny proponował potrącenia za nieobecności na komisjach
Podczas sesji Rady Powiatu w Zamościu 22 grudnia 2021 r. radni rozpatrywali projekt uchwały w sprawie wysokości diet. Projekt był wcześniej przedmiotem dyskusji na sześciu komisjach stałych Rady.
W trakcie debaty radny Konrad Dziuba zwrócił uwagę na § 4 projektu, przewidujący obniżenie miesięcznej diety o 15 proc. za każdą nieobecność radnego na sesji Rady Powiatu.
Radny zaproponował, aby potrącenia dotyczyły również nieobecności na komisjach.
„Ja bym tu dodał […] za każdą nieobecność radnego na posiedzeniu komisji, której jest członkiem i rady powiatu, ponieważ radny pracuje na komisjach i na sesji rady”.
Konrad Dziuba argumentował, że skoro potrącenia mają mobilizować radnych do uczestnictwa w pracach samorządu, powinny obejmować zarówno sesje, jak i komisje.
Propozycję poparł radny Antoni Skura, który podczas dyskusji potwierdził, że był jednym z radnych podpisanych pod wnioskiem dotyczącym podwyżek diet.
„Natomiast jeśli chodzi o radnych popieram wniosek dyscyplinowania w przypadku komisji jak i również jeśli chodzi o uczestnictwo w sesjach rady”.
Przewodniczący Rady Krzysztof Rusztyn zapytał następnie o formalne zgłoszenie poprawki.
Konrad Dziuba wyjaśnił jednak, że ze względu na wysokość proponowanych podwyżek zamierza głosować przeciwko całej uchwale i nie będzie składał formalnego wniosku o jej zmianę.
Ostatecznie Rada Powiatu przyjęła uchwałę 18 głosami za, przy 3 głosach przeciwnych i 2 wstrzymujących się.
W rezultacie w przyjętej Uchwale Nr XXV/308/2021 pozostał zapis przewidujący potrącenie wyłącznie za nieobecność na sesji Rady Powiatu.
Oznacza to, że problem braku potrąceń za nieobecności na komisjach był znany już podczas uchwalania zasad diet. Nie doszło jednak do formalnego głosowania nad proponowaną zmianą.
Jakie zasady obowiązują w Powiecie Zamojskim?
Zgodnie z § 4 ust. 1 Uchwały Nr XXV/308/2021:
„Wysokość miesięcznej diety, o której mowa w § 2, ulega obniżeniu o 15% za każdą nieobecność radnego na posiedzeniu rady powiatu”.
Uchwała nie przewiduje analogicznego potrącenia za nieobecność na komisji ani za nieobecność na posiedzeniu Zarządu Powiatu.
Co więcej, § 3 ust. 1 stanowi, że wypłata miesięcznej diety następuje „w oparciu o listę obecności z sesji rady”.
W odpowiedzi na pytania redakcji Starostwo Powiatowe w Zamościu wyjaśniło natomiast, że lista obecności służy „jedynie i wyłącznie” dokumentowaniu podstaw ewentualnych potrąceń.
Takiego ograniczenia funkcji listy obecności nie zapisano jednak w § 3 ust. 1 uchwały. W ocenie redakcji stanowisko Starostwa nadaje temu przepisowi znaczenie, którego nie wyrażono wprost w jego treści.
Chełm, Łuków, Krasnystaw i Parczew – potrącenia również za komisje i zarząd
Analiza uchwał innych rad powiatów województwa lubelskiego pokazuje odmienne rozwiązania.
Rada Powiatu w Chełmie, Uchwałą Nr II/15/2024 z 7 czerwca 2024 r., przewidziała obniżenie diety o 15 proc. za każdą nieobecność na sesji lub posiedzeniu komisji, której radny jest członkiem. Za nieobecność członka Zarządu Powiatu na posiedzeniu zarządu przewidziano potrącenie 10 proc.
Rada Powiatu Łukowskiego, Uchwałą Nr II/11/2024 z 22 maja 2024 r., ustaliła potrącenie 10 proc. za nieobecność na sesji oraz 5 proc. za nieobecność na posiedzeniu komisji lub zarządu.
Rada Powiatu w Krasnymstawie, Uchwałą Nr III/17/2024 z 3 czerwca 2024 r., przewidziała potrącenie 10 proc. za każdą nieobecność na sesji, posiedzeniu komisji lub zarządu.
Z kolei Rada Powiatu w Parczewie, Uchwałą Nr III/24/2024 z 24 czerwca 2024 r., przyjęła zróżnicowane potrącenia: 30 proc. za nieobecność na sesji, 20 proc. za nieobecność na komisji i 10 proc. za nieobecność na posiedzeniu zarządu.
Dla porównania przedstawiamy zestawienie zapisów analizowanych uchwał:
| Powiat | Sesja | Komisja | Zarząd |
|---|---|---|---|
| Zamojski | 15% | Brak | Brak |
| Chełmski | 15% | 15% | 10% |
| Łukowski | 10% | 5% | 5% |
| Krasnostawski | 10% | 10% | 10% |
| Parczewski | 30% | 20% | 10% |
Podane wartości oznaczają procentowe obniżenie miesięcznej diety za każdą nieobecność. Poszczególne uchwały przewidują również wyjątki, np. gdy nieobecność jest spowodowana wykonywaniem innych obowiązków mandatowych. Zestawienie opiera się na treści wskazanych uchwał z lat 2021 i 2024.
Lista obecności nie tylko z sesji
Warto zwrócić uwagę na jeszcze jedną różnicę między uchwałami.
W Powiecie Zamojskim podstawą wypłaty diety, wskazaną w § 3 ust. 1, jest lista obecności z sesji Rady Powiatu.
Tymczasem w Powiecie Chełmskim wypłata diet następuje na podstawie wykazu sporządzonego w oparciu o listy obecności z sesji, posiedzeń komisji oraz posiedzeń Zarządu Powiatu.
Podobne rozwiązanie przyjęto w Powiecie Łukowskim.
W Powiecie Parczewskim § 6 ust. 1 stanowi natomiast:
„Podstawą stwierdzenia obecności radnego na sesji rady Powiatu, posiedzeniach komisji lub Zarządu Powiatu jest podpis radnego złożony na liście obecności w danym miesiącu”.
Widać więc, że w innych powiatach wyraźnie uwzględniono dokumentowanie obecności nie tylko na sesjach, ale także na komisjach i posiedzeniach zarządu.
A co, jeżeli radny przez cały miesiąc nie wykonuje obowiązków?
Na szczególną uwagę zasługują również uchwały Powiatu Chełmskiego i Powiatu Krasnostawskiego.
Przewidują one obowiązek pisemnego poinformowania przewodniczącego rady o okresie czasowego nie wykonywania czynności związanych z pełnieniem mandatu.
Jeżeli nie wykonywanie obowiązków trwa przez cały miesiąc, dieta za ten miesiąc nie przysługuje.
Analogicznego przepisu nie zawiera Uchwała Nr XXV/308/2021 Rady Powiatu w Zamościu.
Należy jednak zaznaczyć, że brak sesji lub posiedzenia komisji nie jest równoznaczny z nie wykonywaniem mandatu. Radny może wykonywać również inne obowiązki, w tym utrzymywać kontakt z mieszkańcami i podejmować działania w ich sprawach.
Dlatego sama informacja, że w lipcu 2026 r. nie odbyło się żadne posiedzenie, nie stanowi dowodu, że diety wypłacono nienależnie.
Powstaje natomiast pytanie, czy obowiązujące w Powiecie Zamojskim zasady dostatecznie uwzględniają przypadki faktycznego nie wykonywania obowiązków mandatowych.
Dieta jest rekompensatą, a nie wynagrodzeniem za sam mandat
Podczas sesji z grudnia 2021 r. Konrad Dziuba zwracał również uwagę na rekompensacyjny charakter diety radnego.
„Dieta […] jest rekompensatą za utracone zarobki podczas sprawowania funkcji radnego”.
W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że dieta nie jest wynagrodzeniem za samo posiadanie mandatu. Jej funkcją jest rekompensowanie kosztów i utraconych korzyści związanych z wykonywaniem obowiązków radnego.
Nie oznacza to, że za miesiąc bez sesji automatycznie nie przysługuje dieta. Znaczenie ma również wykonywanie innych czynności związanych z mandatem.
Właśnie dlatego zasady naliczania ryczałtu i jego ewentualnego obniżania powinny być sformułowane w sposób jasny i pozwalający uwzględnić rzeczywiste wykonywanie obowiązków.
Dlaczego w Powiecie Zamojskim przyjęto inne zasady?
Porównanie pięciu uchwał pokazuje, że rady powiatów mogą stosować różne mechanizmy potrąceń i dokumentowania obecności.
Nie oznacza to, że przepisy obowiązujące w Chełmie, Łukowie, Krasnymstawie czy Parczewie automatycznie powinny zostać zastosowane w Zamościu.
Pozostaje jednak pytanie, dlaczego Rada Powiatu w Zamościu ograniczyła potrącenia wyłącznie do nieobecności na sesjach, skoro już w grudniu 2021 r. podczas dyskusji proponowano rozszerzenie tego mechanizmu również na komisje.
Warto przypomnieć, że w lipcu 2026 r. nie odbyła się żadna sesja ani komisja, natomiast w sierpniu odbyło się tylko jedno posiedzenie Komisji Gospodarki. Jeden z jej pięciu członków był nieobecny.
Mimo to łączna kwota diet wypłaconych radnym za oba miesiące była identyczna.
117 508,98 zł wypłaconych diet w ciągu dwóch miesięcy bez sesji Rady Powiatu pozostaje zatem punktem wyjścia do dalszych pytań o konstrukcję obowiązujących zasad i sposób ich praktycznego stosowania.
Uchwała o dietach radnych Powiatu Zamojskiego nie została ogłoszona. Co wynika z najnowszych wyroków NSA?
Odrębną i istotną kwestią jest brak ogłoszenia Uchwały Nr XXV/308/2021 Rady Powiatu w Zamościu z 22 grudnia 2021 r. w Dzienniku Urzędowym Województwa Lubelskiego.
Zgodnie z art. 88 ust. 1 Konstytucji RP warunkiem wejścia w życie aktów prawa miejscowego jest ich ogłoszenie. Obowiązek publikacji takich aktów w wojewódzkim dzienniku urzędowym wynika również z art. 13 pkt 2 ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych.
Szczególne znaczenie ma wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 maja 2026 r., sygn. III OSK 2396/24. NSA potwierdził w nim, że uchwała rady powiatu określająca wysokość i zasady wypłacania diet radnym jest aktem prawa miejscowego, a brak wymaganego ogłoszenia stanowi istotne naruszenie prawa.
Sąd podkreślił, że uchwały dietowe zawierają normy generalne i abstrakcyjne, odnoszące się do wszystkich osób sprawujących mandat radnego, a nie wyłącznie do imiennie wskazanych członków rady.
Stanowisko to zostało potwierdzone również w innych wyrokach NSA wydanych w 2026 r., m.in. w sprawach o sygn. III OSK 1859/24 oraz III OSK 2708/24.
W świetle tego orzecznictwa brak ogłoszenia uchwały Rady Powiatu w Zamościu rodzi zasadnicze pytanie o jej skuteczne wejście w życie, a tym samym o podstawę prawną wypłacania diet według określonych w niej stawek.
Nie przesądza to automatycznie o odpowiedzialności konkretnych osób za naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Kwestia ta wymagałaby odrębnego ustalenia okoliczności dokonywania wydatków oraz oceny przez właściwe organy.
Czy Starostwo Powiatowe w Zamościu dysponuje dokumentami potwierdzającymi skierowanie uchwały do ogłoszenia i jak uzasadnia jej stosowanie pomimo braku publikacji w wojewódzkim dzienniku urzędowym?
To pytania, które pozostają istotne niezależnie od opisanych wcześniej zasad potrąceń za nieobecności i sposobu dokumentowania udziału radnych w pracach Rady Powiatu.
![Gmina Zamość: Posiedzenie Komisji Rewizyjnej [ VIDEO ]](https://wokolzamoscia.pl/wp-content/uploads/2019/04/aaakk-440x300.png "Gmina Zamość: Posiedzenie Komisji Rewizyjnej [ VIDEO ]")