1 marca cała Polska obchodzi Narodowy Dzień Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”. To państwowe święto, ustanowione przez Sejm RP w 2011 roku, jest wyrazem najwyższego uznania dla żołnierzy tzw. drugiej konspiracji, którzy po zakończeniu II wojny światowej nie złożyli broni, kontynuując walkę o pełną niepodległość Ojczyzny.
Polska po 1945 roku, mimo formalnego zakończenia działań wojennych, znalazła się w radzieckiej strefie wpływów. Narzucony siłą reżim komunistyczny, pozbawiony legitymacji społecznej, spotkał się ze zdecydowanym oporem struktur niepodległościowych. Żołnierze Niezłomni, wywodzący się z Armii Krajowej, Narodowych Sił Zbrojnych czy Batalionów Chłopskich, stanęli do nierównej walki z aparatem represji wspieranym przez radzieckie NKWD.
Ich walka nie ograniczała się jedynie do starć zbrojnych; była to przede wszystkim postawa moralna i sprzeciw wobec sowietyzacji Polski. Przez dziesięciolecia komunistyczna propaganda starała się wymazać ich czyny z kart historii, nazywając bohaterów „bandytami”. Wielu z nich zostało brutalnie zamordowanych w katowniach bezpieki, a ich rodziny przez lata podlegały inwigilacji i prześladowaniom.
Dopiero po upadku komunizmu w 1989 roku możliwe stało się rzetelne zbadanie losów bohaterów podziemia oraz godne upamiętnienie ich ofiary. Narodowy Dzień Pamięci „Żołnierzy Wyklętych” przypomina o cenie, jaką przyszło zapłacić za wolność, i przywraca należne miejsce w narodowym panteonie osobom takim jak rotmistrz Witold Pilecki, Danuta Siedzikówna „Inka” czy pułkownik Łukasz Ciepliński.
